গাঙ্গেয় পশ্চিমবঙ্গ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ কিছু অংশ সাত দশকত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ু অঞ্চলৰ পৰা বাহিৰ হৈছে, IMDৰ অধ্যয়নত পোহৰলৈ আহিছে

 

W7s news,,,,,গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় চাভানা অঞ্চল, যি বছৰজুৰি উষ্ণ আৰু দীঘলীয়া শুকান ঋতুৰ সৈতে থাকে, উত্তৰ-পূবত সংকুচিত হৈ গাঙ্গেয় পশ্চিমবঙ্গত নাতিশীতোষ্ণ জলবায়ুলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে, লগতে বংগ আৰু বিহাৰত বিগত চাৰি দশকত বৰষুণ কমিছে বুলি ভাৰতৰ বতৰ বিজ্ঞান বিভাগৰ বিজ্ঞানীসকলে জানাইছে।

কলকাতা / গুৱাহাটী / পাটনা: গাঙ্গেয় পশ্চিমবঙ্গ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় চাভানা জলবায়ু অঞ্চলৰ পৰা নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চললৈ গুচি গৈছে, আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় চাভানা অঞ্চলৰ অংশ ১৯৫১-১৯৮০ চনত এই অঞ্চলৰ প্ৰায় ১৮%ৰ পৰা ১৯৯১-২০২০ চনত ১২%লৈ সংকুচিত হৈছে বুলি ভাৰতৰ বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ (IMD) আৰু পুণেৰ ভাৰতীয় গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বতৰ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ (IITM) বিজ্ঞানীসকলৰ এক অধ্যয়নত পোহৰলৈ আহিছে, যি IMDৰ পিয়ৰ-ৰিভিউ কৰা আলোচনী 'মৌচম' (MAUSAM) ত প্ৰকাশ পাইছে।

জলবায়ু অঞ্চলসমূহ উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হয়, আৰু গৱেষকসকলে IMDৰ নিজৰ পৰ্যবেক্ষণ ব্যৱহাৰ কৰি ১৯৫১-১৯৮০ চনৰ পৰা ১৯৯১-২০২০ চনলৈকে ক্ৰমাগত ৩০ বছৰীয়া সময়ছোৱাৰ বাবে (জলবায়ু জোখাৰ প্ৰামাণ্য সময়) ভাৰতৰ জলবায়ুৰ মানচিত্ৰ পুনৰ অংকন কৰিছে। গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় চাভানা অঞ্চল বছৰজুৰি উষ্ণ আৰু দীঘলীয়া শুকান ঋতুৰ সৈতে থাকে, আনহাতে নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চল, যি এতিয়া উত্তৰ-পূবৰ তিনিচতুৰ্থাংশৰ পৰা চাৰি-পঞ্চমাংশতকৈ অধিক অংশ সামৰি লৈছে, ইয়াত গৰম গ্ৰীষ্মকাল আৰু মৃদু, শুকান শীতকাল থাকে। নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চল প্ৰতিটো ক্ৰমাগত সময়ছোৱাত বৃদ্ধি পাইছে, আৰু লেখকসকলে এই পৰিৱৰ্তনক অঞ্চলটোৰ সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।

গৱেষকসকলে লগতে আৱিষ্কাৰ কৰিছে যে ১৯৮১ চনৰ পৰা ২০২০ চনৰ ভিতৰত গাঙ্গেয় পশ্চিমবঙ্গ আৰু বিহাৰত বছৰেকীয়া বৰষুণ কমিছে, আৰু এই হ্ৰাসৰ কাৰণ উত্তৰ প্ৰশান্ত মহাসাগৰত উষ্ণ আৰু শীতল পানীৰ এটা পুনৰাবৃত্তিমূলক আৰ্হিৰ সৈতে জড়িত যাক ভিক্টোৰিয়া মোড (Victoria Mode) বুলি জনা যায়, যি ইয়াৰ এটা পৰ্যায়ত গাঙ্গেয় সমতলৰ পৰা আৰ্দ্ৰতা আঁতৰাই পঠিয়ায় আৰু বংগ আৰু ইয়াৰ ওচৰা-উচৰি অঞ্চলত উচ্চ চাপৰ সৃষ্টি কৰি বৰষুণ বাধা দিয়ে।

লেখকসকলে সতৰ্ক কৰি দিছে যে এই পৰিৱৰ্তনে অঞ্চলটোত ধান খেতি আৰু সিঁচা তথা চপোৱাৰ সময়ত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, আৰু খাদ্য সুৰক্ষা, জলসম্পদ আৰু জীৱিকাৰ বাবে বিপদৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, আৰু তেওঁলোকে পৰামৰ্শ দিছে যে ভিক্টোৰিয়া মোডৰ দৰে সাগৰীয় আৰ্হিসমূহক দীৰ্ঘম্যাদী কৃষি পৰিকল্পনাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা উচিত।

এই বছৰ, আল নিজ্ঞোৰ প্ৰভাৱৰ বাবে, যি প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ সময়ে সময়ে উষ্ণ হোৱা পৰিঘটনা আৰু ভাৰতৰ মৌচুমী দুৰ্বল কৰি তোলে, পূব আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতত দেশৰ যিকোনো অঞ্চলতকৈ সৰ্বাধিক বৰষুণৰ ঘাটতি ২৫.৬% ৰেকৰ্ড হৈছে, য'ত মেঘালয়ত ৬০% কম, বিহাৰত ৩২% আৰু অসমত ২৮% কম, যদিও পশ্চিমবঙ্গই ঋতুৰ অন্তত স্বাভাৱিকৰ ওচৰা-উচৰি অৱস্থান কৰিছে।

IITM পুণেৰ সহ-লেখক **ৰাজীৱ চট্টোপাধ্যায়ে** কৈছে, *"এই মৌচুমীত পূব আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতত দেশৰ যিকোনো অঞ্চলতকৈ সৰ্বাধিক বৰষুণৰ ঘাটতি হৈছে, আৰু ইয়াৰ বেছিভাগ আল নিজ্ঞোৰ বাবেই, কিন্তু আমাৰ বিশ্লেষণে দেখুৱাইছে যে গাঙ্গেয় পশ্চিমবঙ্গ আৰু বিহাৰত বৰষুণ ইতিমধ্যে চাৰি দশক ধৰি কমি আছিল, উত্তৰ প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ বহু দূৰৈৰ সাগৰীয় উষ্ণতাৰ আৰ্হিৰ লগত মিলি, সেয়েহে এই আৰ্হিক আল নিজ্ঞোৰ সৈতে ট্ৰেক কৰাটো অঞ্চলটোৰ ধান খেতিয়কসকলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।"

অধ্যয়নৰ সহ-লেখক আৰু বতৰ বিজ্ঞানৰ সঞ্চালক প্ৰধান **মৃত্যঞ্জয় মহাপাত্ৰই** কৈছে, *"এই বছৰ আল নিজ্ঞোৰ প্ৰভাৱত বিহাৰ আৰু উত্তৰ-পূবৰ বহু ঠাইত স্বাভাৱিকতকৈ বহু কম বৰষুণ হৈছে, আৰু এটা ঋতুৱে দীৰ্ঘম্যাদী পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে কমেই কয়, কিন্তু আমাৰ সাত দশকৰ ৰেকৰ্ডে দেখুৱাইছে যে এই অঞ্চলৰ জলবায়ু নিজেই গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ পৰা গুচি গৈ আছে, বংগ আৰু বিহাৰৰ সমতলত বৰষুণ কমি আছে, সেয়েহে IMDয়ে ইয়াৰ পূৰ্বানুমান আৰু অঞ্চলটোৰ খেতিয়কসকললৈ দিয়া পৰামৰ্শত ঋতুভিত্তিক আৰু দীৰ্ঘম্যাদী দুয়োখন চিত্ৰকে দৃষ্টিত ৰাখিব।"

সম্পাদকসকললৈ টোকা

"Identifying the climate zones shifts of Indian meteorological subdivisions: insights from historical records" (ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান উপ-বিভাগসমূহৰ জলবায়ু অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন চিনাক্তকৰণ: ঐতিহাসিক ৰেকৰ্ডৰ পৰা অন্তৰ্দৃষ্টি) শীৰ্ষক অধ্যয়নটো, ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ আৰু পুণেৰ ভাৰতীয় গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বতৰ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ অনন্যা কৰ্মকাৰ, ৰাজীৱ চট্টোপাধ্যায়, পুলক গুহাঠাকুৰতা, কে. এছ. হোছালিকাৰ আৰু মৃত্যঞ্জয় মহাপাত্ৰই কৰিছে আৰু ইয়াক MAUSAM 77(4), অক্টোবৰ 2026, পৃষ্ঠা 1347–1358 (DOI 10.54302/mausam.v77i4.7636) ত প্ৰকাশ কৰিছে। ইয়াত ১৯৫১–২০২০ চনৰ বাবে IMDৰ গ্ৰীড কৰা বৰষুণ আৰু সৰ্বোচ্চ তথা ন্যূনতম উষ্ণতাৰ তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি আৰু প্ৰতি দশকত ৩০ বছৰীয়া জলবায়ুৰ গড় হালনাগাদ কৰি কোপেন–গাইগাৰ পদ্ধতিৰ অধীনত ভাৰতৰ বতৰ বিজ্ঞান উপ-বিভাগসমূহক শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে।

২০২৬ চনৰ দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমীৰ পৰিসংখ্যা IMDৰ ঋতুৰ শেষৰ সাৰাংশৰ পৰা লোৱা হৈছে; ৰাজ্যসমূহৰ বৰষুণৰ পৰিসংখ্যা হৈছে ডাউন টু আৰ্থই সংকলন কৰা ১ জুনৰ পৰা ২৯ ছেপ্তেম্বৰলৈকে IMDৰ তথ্য, কৰ্ণাটকৰ আঞ্চলিক পৰিসংখ্যা কৰ্ণাটক ৰাজ্যিক প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ পৰ্যবেক্ষণ কেন্দ্ৰৰ পৰা লোৱা হৈছে, আৰু খৰাংৰ পৰিসংখ্যা কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰসমূহৰ ঘোষণাৰ পৰা লোৱা হৈছে।

এই টোকাটো ভাৰতজুৰি জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জলবায়ু বিজ্ঞানৰ বিষয়ে এক শক্তিশালী আখ্যান সৃষ্টিৰ বাবে 'আছাৰ ছ'ছিয়েল ইম্পেক্ট এডভাইজাৰ্ছ প্ৰাইভেট লিমিটেড' (Asar Social Impact Advisors Pvt Ltd) ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত 'ছিম্পলিফাইং ছাইন্স' (Simplifying Science) কাৰ্যসূচীৰ অধীনত এখন প্ৰকল্পৰ অংশ। এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য হৈছে মানুহক জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ, স্বাস্থ্য আৰু কল্যাণৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা, লগতে সমাধানসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা।